Deense voorzetsels / preposities (1)

Ik wil graag 4 voorzetsels voorstellen, die een verschillende vorm hebben, afhankelijk of ze antwoord geven op de vraag "hvor?" of "hvor hen?".

1. Hvor? = Waar? = Where? = Wo?

a. Jeg er derhjemme. = Ik ben thuis.
b. Jeg er oppe i værelset. = Ik ben boven op de kamer.
c. Jeg er ude i haven. = Ik ben buiten in de tuin.
d. Jeg er inde i huset. = Ik ben binnen in het huis.

2. Hvor hen? = Waarheen? = Where to? = Wohin?

a. Vi går hjem. = Wij gaan naar huis.
b. Du må gå op til din søster. = Je moet naar boven naar je zuster gaan.
c. Han gå ud met sin hond om morgenen. = 's ochtends gaat hij met zijn hond naar buiten.
d. Kom ind i stuen. = Kom binnen in de woonkamer.

HERHALING:

A. Hvor? - derhjemme
Hvor hen? - hjem

B. Hvor? - oppe
Hvor hen? - op

C. Hvor? - ude
Hvor hen? - ud

D. Hvor? - inde
Hvor hen? - ind

Fasulye

Deens: Onregelmatige trappen van vergelijking

NL: Hier gaat het om Deense bijvoegelijke naamwoorden (adjectieven) die onregelmatige trappen van vergelijking hebben.

GER: Hier geht es um dänische Adjektive mit unregelmäßigen Steigerungsformen.

Deens = Nederlands:

1. lang = lang: lang - længere - længst

2. ung = jong: ung - yngre - yngst

3. gammel = oud: gammel - ældre - ældst

4. gerne = graag: gerne - hellere - helst

5. god = goed: god - bedre - bedst

6. dårlig = slecht: dårlig - værre - værrest

7. mange (telbaar) = veel: mange - flere - flest

8. meget (ontelbaar) = veel: meget - mere - mest

9. lidt (ontelbaar) = weinig: lidt - mindre - mindst

10. stor = groot: stor - større - størst

11. lille = klein: lille - mindre - minst

12. få (telbaar) = weinig: få - færre - færrest

Fasulye

Deens: Bezittelijke voornaamwoorden

Ik heb reeds de bezittelijke voornaamwoorden in het Deens bestudeerd. Ze richten zich naar het bijbehorende naamwoord. Omdat niet alle van mijn lezers Nederlands spreken, geef ik de vertaling van de grammaticaterm in het Duits en in het Engels:

bezittelijke voornaamwoorden (Nederlands) = Possesivpronomen (Duits) = possesive pronouns (English)

1. et værelse = een kamer

mit værelse = mijn kamer
dit værelse = jouw kamer
sit værelse = zijn, haar kamer
hans væresle = zijn kamer
hendes værelse = haar kamer
vores værelse = onze kamer
jeres værelse = jullie kamer
deres værelse = hun kamer

2. en bil = een auto

min bil = mijn auto
din bil = jouw auto
sin bil = zijn, haar auto
hans bil = zijn auto
hendes bil = haar auto
vores bil = onze auto
jeres bil = jullie auto
deres bil = hun auto

3. forældre = ouders

mine forældre = mijn ouders
dine forældre = jouw ouders
sine forældre = zijn, haar ouders
hans forældre = zijn ouders
hendes forældre = haar ouders
vores forældre = onze ouders
jeres forældre = jullie ouders
deres forældre = hun ouders


Het verschil sin - hans en sin - hendes:

Preben taler med sin kone. - Peben praat met zijn eigen vrouw.
Preben taler med hans kone. - Preben praat met de vrouw van een andere man.

Lone taler med sin mand. - Lone praat met haar eigen man.
Lone taler med hendes mand. - Lone praat met de man van een andere vrouw.

Fasulye

Deens: Drie vormen van het preteritum (1)

In de laatste Deense les van mijn cursus kregen wij een tekst voorgeschoteld met heel wat vormen van de verleden tijd / preteritum. Het Deens heeft drie verschillende vormen van het preteritum:

--------------------------------------------------

A. Groep - te preteritum:

1. spise = eten

jeg spiser, jeg spiste

2. læser = lezen

jeg læser, jeg læste

3. køre = rijden

jeg kører, jeg kørte

4. købe ind = boodschappen doen

jeg køber ind, jeg købte ind


-----------------------------------------------------


B. Groep - ede preteritum:

1. lave = doen

jeg laver, jeg lavede

2. snakke = praten

jeg snakker, jeg snakkede

3. spille = spelen

jeg spiller, jeg spillede

4. arbejde = werken

jeg arbejder, jeg arbejdede


------------------------------------------------------


C. Groep onregelmatige preteritum:

1. være = zijn

jeg er, jeg var

2. stå op = opstaan

jeg står op, jeg stod op

3. tage = nemen

jeg tager, jeg tog

4. blive = worden

jeg bliver, jeg blev

5. gå = gaan

jeg går, jeg gik


Fasulye

Deens: Grammatica van de indirecte rede

In mijn zelfstudie boek Deens wordt de grammatica van de indrecte rede uitgelegd. Het is net zo als in het Engels dat de inleidende zin bepaalt, welke tijdsvorm en de hoofdzin moet staan.

Voorbeelden:

1a. Hun siger: "Jeg skal komme senere."

1b. Hun siger, at hun skal komme senere.

2a. Hun sagde: "Jeg skal komme senere."

2b. Hun sagde, at hun skulle komme senere.

------------------------------------------------

3a. Han spørger: "Har du det godt?"

3b. Han spørger, om du har det godt.

4a. Han spurgte: "Har du det godt?"

4b. Han spurgte, om du havde det godt.


De werkwoorden:

zeggen = to say = sige (jeg siger) - sagde - har sagt

vragen = to ask = spørge (jeg spørger) - spurgte - har spurgt

Fasulye

Deens: Trappen van vergelijking

Ik heb in december een belangrijk kerstkado gekregen, namelijk een Prisma grammatica Nederlands, 15e druk 2010. Ik heb deze grammatica nodig om Nederlandse grammaticabegrippen optezoeken, want mijn leerboeken zijn in het Duits geschreven en het Duits gebruikt de Latijnse begrippen. Ik spreek al sinds 1982 Nederlands, maar ik heb nog nooit eerder een grammatica Nederlands gehad.

Voor mezelf zal ik maar even repeteren dat er drie trappen van vergelijking zijn:

1. De stellende trap (= de positief)
2. De vergrotende trap (= de komparatief)
3. De overtreffende trap (= de superlatief)

1. De stellende trap

Deze wordt in het Deens met "Lige så ... som" gevormd.

Voorbeelden:

Sandra er lige så gammel som Lene. - Sandra is net zo oud als Lene.

De sorte sko er lige så dyre som de brune sko. - De zwarte schoenen zijn net zo duur als de bruine schoenen.

2. De vergrotende trap

Deze wordt in de Deens met "end" gevormd.

Voorbeelden:

Er de hyggeligere at se fjernsyn end at læse? - Is het gezelliger om TV te kijken dan te lezen?

Debatten er mere interessant end dokumentarfilmen. - Politieke discussies zijn interessanter dan documentaires.

Vores have er mindre end jeres have. - Onze tuin is kleiner dan jullie / uw tuin.

3. Onregelmatige trappen van vergelijking:

a. god (= goed) - bedre - best
b. dårlig (= slecht) - værre - værst

c. meget (= veel, ontelbaar) - mere - mest
d. lidt (= weinig, ontelbaar) - mindre - mindst

e. mange (= vele, telbaar) - flere - flest
f. få (= weinige, telbaar) - færre - færrest

g. gammel (= oud) - ældre - ældst

h. lille (= klein) - mindre - mindst

i. lang (= lang) - længere - længst

j. gern (= graag) - hellere - helst

4. Bij langere woorden, worden de trappen van vergelijking met "mere" en "mest" gevormd.

Fasulye

Deens: Betrekkelijke bijzinnen (= Relative Clauses)

Het grammatica onderwerp van vandaag zijn betrekkelijke bijzinnen (= relative clauses) in het Deens. En omdat de Nederlandse grammatica terminologie (die afwijkt van Latijnse begrippen) voor mij moeilijk is, schrijf ik erbij Duitse of Engelse begrippen tussen haakjes. In het Deens heb je dus twee betrekkelijke voornaamworden (= relative pronouns), dat zijn "der" en "som".

der > het betrekkelijk voornaamwoord heeft betrekking op het onderwerp (= subject) van de zin.
som > het betrekkelijk voornaamwoord heeft betrekking op het onderwerp (= subject) of voorwerp (= object) van de zin.

Voorbeelden:

1. Det er hende, der (som) elsker at spille håndbold. - Dat is diegene die graag handbal speelt. (onderwerp)

2. Det er ham, der (som) kan ikke lide at går en tur. - Dat is diegene die niet van wandelen houdt. (onderwerp)

3. Det er dem, som vi mødte i går. - Dat zijn diegenen die je gisteren hebt ontmoedt. (voorwerp)

4. Det er ham, som vi spillede tennis med i søndags. - Dat is diegene met wie we 's zondags tennisten. (voorwerp).

Fasulye

Deens: bijvoegelijke naamwoorden en bijwoorden

Hier gaat het om het bijvoegelijk naamwoord (adjektief) en het bijwoord (adverb) in het Deens. Het Deens heeft twee woordgeslachten, utrum en neutrum.

Utrum:

en lærer = een leraar
en uge = een week
en måned = een maand

Neutrum:

et barn = het kind
et værelse = de kamer
et stykke = het stuk

De regel voor bijvoegelijke naamwoorden is:

utrum: - zonder uitgang
neutrum: - met uitgang t
meervoud: - met uitgang e

Voorbeelden:

en god lærer = een goede leraar
et stort værelse = een grote kamer
røde huser = rode huizen

Bijvoegelijke naamwoorden (adjektieven) en bijwoorden (adverbien):

1. Filmen var god. - De Film was goed. (Prädikatsnomen)
2. Han taler naturligt. - Hij spreekt natuurlijk. (bijwoord)
3. Solen skinner dejligt. - De zon schijnt mooi. (bijwoord)
4. Posten kommer for sent. - De post komt te laat. (bijwoord)
5. Slottet er smukt. - Het kasteel is mooi. (Prädikatsnomen)
6. Det er rigtig hyggeligt. - Dit is werkelijk gezellig. (Prädikatsnomen)

Dit grammatica-onderwerp vind ik niet zo makkelijk, maar door veel gebruik van de vormen krijgt men daar zekerheid in.

Fasulye

Deens: Jeg synes (Ik vind) - Jeg tror (Ik geloof)

In het Deens is er een inhoudlijk verschil tussen geloven en vinden.

Jeg synes = Ik vind = Ik ben van mening dat...

Jeg tror = Ik geloof = Ik vermoed dat...

Om het verschil duidelijk te maken geef ik wat voorbeelden:

1. JEG SYNES

Den her er flot, synes jeg. - Deze hier is chic, vind ik.
Den skulle du tage, synes jeg. - Deze zou je nemen, vind ik.
Dogmefilm er kedelige, synes jeg. - Een dogmafilm is saai, vind ik.

2. JEG TROR

Den er ikke for dyr, tror jeg. - Deze is niet te duur, geloof ik.
Den er for lang, tror jeg. - Deze is te lang, geloof ik.
Jeg tror ikke, du har tømmermænd. - Ik geloof niet dat je een kater hebt.

Het is maar een subtiel verschille tussen die twee, maar met wat oefening valt het wel te leren.

Fasulye

Deens: Bepalingen van tijd

Einstieg Dänisch, pagina 156

1. Algemeen: om

om morgenen = 's morgens
om eftermiddagen = 's middags
om aftenen = 's avonds
om mandagen = 's maandags
om tirsdagen = 's dinsdags

2. Toekomstig: i - på - om

i eftermiddag = vanmiddag
i aften = vanavond
i dag = vandaag
i overmorgen = overmorgen
i næste uge = volgende week

på onsdag = volgende woensdag
på torsdag = volgende donderdag
på fredag = volgende vrijdag

om to år = over twee jaar
om få minutter = over weinige minuten

3. Verleden: i - - for + siden

i forgårs = eergisteren
i går = gisteren
i morges = gisteren morgen
i eftermiddags = gisteren middag
i aftes = gisteren avond
i nat = gisteren nacht
i lørdags = vorige zaterdag
i søndags = vorige zondag

for to år siden = 2 jaar geleden
for tre ugen siden = 3 weken geleden

4. Tijdperiode: i

i tyver minutter = 20 minuten lang
i tre uger = 3 weken lang
i fire år = 4 jaar lang

Fasulye

Deens: Het verschil tussen "hvis" en "nar"

Einstieg Dänisch, les 16 A en 16 B

Voorbeeld:

Men hvad gør vi, hvis det regner?
But what do we, if it rains?

Det gør jeg tit, når jeg vil slappe af.
This do I often, always when I want to take a rest.

hvis = if (ENG) = falls (DEU) = als (NL)

når = always when (ENG) = immer wenn (DEU) = altijd als (NL)

Andere voorbeeldzinnen:

I weekenden tager vi til Århus, hvis det ikke regner.
Jeg kommer med til København, hvis jeg ikke skal arbejde.

Preben cykler altit på arbejde, når solen skinner.
Min familie spiser tit ude i haven, når det ikke regner.

Fasulye