Turks: Voorwaardelijke zinnen in de tegenwoordige tijd

Lextra Türkisch, Les 10

Hier gaat het om voorwaardelijke zinnen: ise - vorm

1. Als ik kom.... (şimdiki zaman)

ben geliyorsam
sen geliyorsan
o geliyorsa
biz geliyorsak
siz geliyorsanız
onlar geliyorsalar
onlar geliyorlarsa

2. Als ik wacht... (geniş zaman)

ben beklersem
sen beklersen
o beklerse
biz beklersek
siz beklerseniz
onlar beklerseler
onlar beklerlerse

3. Als ik niet verkoop... (şimdiki zaman)

ben satmıyorsam
sen satmıyorsan
o satmıyorsa
biz satmıyorsak
siz satmıyorsanız
onlar satmıyorsalar
onlar satmıyorlarsa

4. Als ik niet vraag... (geniş zaman)

ben sormazsam
sen sormazsan
o sormazsa
biz sormazsak
siz sormazsanız
onlar sormazsalar
onlar srmazlarsa

De voorwaardelijke zinnen kunnen in het Turks met "eğer" versterkt worden, maar het is niet verplicht.

Voorbeeldzinnen:

Eğer Mesut geliyorsa, bana bir telefon etsin.
Als Mesut komt, zou hij mij eens opbellen.

Eğer Fatma gelirse, bana bir telefon etsin.
Als Fatma (zeker) komt, zou ze mij eens opbellen.

Eğer istersen, bizimle gelebilirsin.
Als je wilt, kun je met ons komen.

Eğer problem varsa, bana haber ver.
Als er een problem is, breng mij verslag uit.

Eğer dükkana giderse, bir litre maden suyu alsın.
Als hij/zij naar de winkel gaat, zou hij/zij een liter mineraalwater kopen.

Eğer sorarasak, cevap verir misiniz?
Als wij vragen, zult u/zullen jullie antwoorden?

Fasulye

Deens: Kennismakinggesprek

Leerboek: Vi snakkes ved, Les 1

Gisteren had ik de eerste les van mijn beginners cursus Deens aan de volksuniversiteit. Inhoud van de les waren eenvoudige vragen en antwoorden, die de docent met ons als klas heeft geoefend.

Informeel:

Hoi! Ik heet Fasulye: Dav! Jeg hedder Fasulye.

Hoe heet jij: Hvad hedder du?

Ik heet Lone: Jeg hedder Lone.

Formeel:

Dag! Mijn naam is Fasulye: Goddag! Mit navn er Fasulye.

Hoe heet u: Hvad hedder du?

Waar woon jij / woont u: Hvor bor du?

Ik woon in Sønderborg in Jutland: Jeg bor i Sønderborg i Jylland.

Waar kom je / komt u vandaan: Hvor kommer du fra?
Hvorfra kommer du?

Ik kom uit Nederland vandaan: Jeg kommer fra Nederland.

Waar komen ABBA vandaan: Hvor kommer ABBA fra?

ABBA komen uit Zweden vandaan: ABBA kommer fra Sverige.
Zij komen uit Zweden: De kommer fra Sverige.

Marlene kommer fra Frankrig. Hun kommer fra Frankrig. Hun taler fransk.

Kemal kommer fra Tyrkiet. Han kommer fra Tyrkiet. Han taler tyrkisk.

Dus: hun - zij / han - hij (3. persoon enkelvoud)

hvad? - wat?

hvor? - waar?

Ik kom niet uit Nederland vandaan, maar ik kom uit Duitsland:
Jeg kommer ikke fra Nederland, men jeg kommer fra Tyskland.

Fasulye

Zijn leerboeken en werkboeken nuttig voor het leren van talen?

Ik wil maar eens een pleidooi houden voor leerboeken en werkboeken, want ik heb wel eens de opvatting gehoord dat ze nutteloos zouden zijn. Als je vanaf het begin (dus vanaf level nul) een vreemde taal wilt leren zonder in het land van de taal te wonen en de "immersion" methode te gebruiken, dan moet je al behoorlijke taalvaardigheden hebben, als je dit zonder een leerboek en/of werkboek wilt doen. Het is zeker mogelijk, maar ik zelf maak deel uit van grote meerderheid van "language learners" die altijd met leerboeken en werkboeken talen leren. Voor mij heeft het gebruik bepaalde voordelen, die ik hier eens wil opsommen en toelichten:

1. Zo'n leerboek vormt een didactisch geheel dat leerstof omvat die van het makkelijke naar het moeilijke gaat.

2. In tegenstelling tot vroegere tijden horen er nu als standaard audio-CDs (vroeger: cassettes) bij.

3. De onderwerpen die behandeld worden zijn veelomvattend, dus de woordenschat is niet beperkt tot weinige onderwerpen of vakgebieden.

4. Er zijn vaak dialogen en veel taaloefeningen. Ik vind dialogen conversatie-geörienteerd en praktijkgericht en ik heb altijd zeer van het maken van taaloefeningen gehouden.

5. Belangrijk bij leerboeken en werkboeken vind ik dat ze een sleutel met de oplossingen bevatten zodat ze ook voor zelfstudie kunnen worden gebruikt. Helaas heb ik ook oudere leerboeken gehad, waar zoiets ontbrak.

6. Eigenlijk zijn leerboeken en werkboeken iets voor beginner / intermediate level, maar ze bestaan ook zelfs voor advanced level. Alhoevel ik iedereen zou willen aanbevelen om vanaf intermediate level niet uitsluitend met dat leerboek te werken maar om er dan aanvullend native materials zoals internet podacasts, radiouitzendingen of kranten of tijdschriften te bestuderen.

7. Er zijn natuurlijk goede en slechte leerboeken en werkboeken. Ik heb nu bijna 42 jaar ervaring met het leren van vreemde talen (begonnen op 7-jarige leeftijd op school), zodat ik voor mezelf makkelijk kan bepalen of een leerboek of werkboek VOOR MIJ goed of slecht is. Er zit natuurlijk een subjectieve komponent bij: Een boek wat VOOR MIJ goed is, kan iemand anders VOOR ZICHZELF misschien minder geschikt vinden.

8. Maar dat leerboeken en werkboeken IN HET ALGEMEEN nutteloos zouden zijn, deze opvatting deel ik niet.

Fasulye

Turks: samengestelde woorden

Lextra Türkisch, Les 9

Samengestelde woorden in het Turks:

De structuur is: verkorte infinitief / onbepaalde wijs + naamwoord met possessiefuitgang 3. persoon enkelvoud

1. yüzme havuzu = het zwembad

yüzmek = zwemmen
havuz = the pond, the pool

2. bekleme odası = de wachtkamer

beklemek = wachten
oda = de kamer

3. içme suyu = het drinkwater

içmek = drinken
su = het water

4. boyama kitabı = het tekenboek

boyamak = to paint, to colo(u)r
kitap = het boek

5. okuma haftası = de leesweek

okumak = lezen
hafta = de week

6. dolma kalemi = the fountain pen

kalem = the pen
dolmak = to get full, to be filled (here: with ink)

NB: Dit is een vier-talen-oefening, niet dat mijn lezers hier geïrriteerd raken: Mijn doeltaal is het Turks. Het leerboek dat ik gebruik is in het Duits geschreven. Ik vertaal het Turks in het Nederlands. En het woordenboek dat ik erbij raadpleeg is Turks-Engels (van Milet). Dus zodoende komen hier meerdere talen aan bod, maar dat doe ik bewust.

Fasulye

Turks: bijzinnen met "dat" (= dass)

Lextra Sprachkurs Türkisch, Les 9

In het Nederlands/Duits/Engels kunnen bijzinnen met dat/dass/that gevormed worden. De Turkse taal heeft voor zoiets geen bijzinnen, daarom moet dit in het Turks heel anders uitgedrukt worden.

Wat we nodig hebben daarvoor is de verkorte infinitief/onbepaalde wijs met de possesiefuitgangen:

gelmek = komen
gelme = verkorte infinitief/onbepaalde wijs

gelmem (ben)
gelmen (sen)
gelmesi (o)
gelmemiz (biz)
gelmeniz (siz)
gelmesi (onlar)

ben = ik
sen = jij
o = hij, zij
biz = wij
siz = jullie/u
onlar = zij

almak = kopen
alma = verkorte infinitief/onbepaalde wijs

almam (ben)
alman (sen)
alması (o)
almamız (biz)
almanız (siz)
alması (onlar)

Zo, dat zijn de werkwoordvormen, die men moet gebruiken de zinnen te vormen, die ik hier wil presenteren.

Het is goed dat ik vandaag kom: Benim bugün gelmem iyi(dir).
@ dat jij vandaag komt: Senin bugün gelmen iyi(dir).
@ dat hij/zij vandaag komt: Onun bugün gelmesi iyi(dir).
@ dat wij vandaag komen: Bizim bugün gelmemiz iyi(dir).
@ dat jullie/u vandaag komen/komt: Sizin bugün gelmeniz iyi(dir).
@ dat zij vandaag komen: Onların bugün gelmesi iyi(dir).

Het is belangrijk dat ik het boek niet koop: Benim kitabı almamam önemli(dir).
@ dat jij het boek niet koopt: Senin kitabı almaman önemli(dir).
@ dat hij/zij het boek niet koopt: Onun kitabı almaması önemli(dir).
@ dat wij het boek niet kopen: Bizim kitabı almamamız önemli(dir).
@ dat jullie/u het boek niet kopen/koopt: Sizin kitabı almamanız önemli(dir).
@ dat zij het boek niet kopen: Onların kitabı almaması önemli(dir).

Aan de lezers van mijn blog: Sorry, als ik niet helemaal correct ben met Nederlandse grammaticabegrippen, want alle grammaticauitleg, die ik kan raadplegen, is in het Duits geschreven. Correcties van de Nederlandse grammaticaterminologie zijn altijd welkom!

Fasulye

Turks: Naamwoorden vormen

Lextra Sprachkurs Türkisch, Les 9

Naamwoorden vormen met lık/lik/luk/lük volgens de klinkerharmonie (vocal harmony):

güzel = mooi
güzellik = de schoonheid

hasta = ziek
hastalık = de ziekte

sağ = gezond
sağlık = de gezondheid

yalnız = eenzaam
yalnızlık = de eenzaamheid

mutlu = gelukkig
mutluluk = het geluk

yolcu = de reiziger
yolculuk = de reis

kör = blind
körlük = de blindheid

kötü = slecht
kötülük = de slechtheid

bakan = de minister
bakanlık = het ministerie

yağmur = de regen
yağmurluk = de regenmantel, de regenjas

Fasulye

Turkse grammatica van "moeten, nodig zijn"

Lextra Sprachkurs Türkisch, Les 9

- şart > absolute noodzaak
- gerek > noodzaak, behoefte
- mecbur > gedwongen, noodgedwongen
- gerekli > nodig, noodzakelijk
- lazım > nodig, noodzakelijk

Saat sekizde okulda olmam (olman, alması, olamız, olmanız, olması) şart (gerek, mecbur, gerekli, lazım).

Om acht uur moet ik (jij, hij/zij, wij, jullie/u, zij) op school zijn.

In dit geval worden possesiefsuffixen aan de verkorte infinitief "olma" (van "olmak = zijn") gehangen. Afhankelijk ervan hoe dwingend de noodzaak is, die zal worden uitgedrukt, kan men kiezen tussen de vijf verschillende woorden, die boven zijn genoemd.

Een andere mogelijkheid om het "moeten" uittedrukken zijn de regelmatige werkwoordvormen met "meli/malı":

Doktora gitmeliyim. - Ik moet naar de arts gaan.
@ gitmelisin. - Jij moet naar de arts gaan.
@ gitmeli.- Hij/zij moet naar de arts gaan.
@ gitmeliyiz. - Wij moeten naar de arts gaan.
@ gitmelisiniz. - Jullie/u moeten/moet naar de arts gaan.
@ gitmeli/ler. - Zij moeten naar de arts gaan.

Met deze constructie kunnen ook ontkennende (verneinte) zinnen gevormd worden:

Sigara içmemeliyim. - Ik mag niet roken.
@ içmemelisin. - Jij mag niet roken.
@ içmemeli. - Hij/zij mag niet roken.
@ içmemeliyiz. - Wij mogen niet roken.
@ içmemelisiniz. - Jullie/u mogen/mag niet roken.
@ icmemeli/ler. - Zij mogen niet roken.

De variant "malı" richt zich naar de regels van de klinkerharmonie (vocal harmony). Bijvoorbeeld: Bunu yapmamalıyım. - Ich mag dit niet doen.

Fasulye

Woordenboeken Deens

Op de foto van mijn woordenboeken is te zien dat ik van Prisma het "Groot woordenboek Nederlands - Deens" heb. Helaas ontbreekt mij het andere gedeelte, zodat ik geen Deense woorden kan opzoeken met een Nederlandse vertaling. De oplage van dit boek uit het jaar 2007 is volledig uitverkocht en via de boekhandel kwam ik te weten dat de uitgeverij Prisma nog geen concrete plannen heeft om het boek opnieuw uittegeven. In ieder geval zal er in het volgende jaar nog niets gebeuren. Andere Nederlandstalige woordenboeken Deens zijn niet zeer omvangrijk (zo rond de 15.000 trefwoorden), dat vind ik wat te weinig.

Det er ikke særlig god!

Fasulye

Deens: Zich bedanken = Tak for...

In Denemarken zijn er veel gelegenheden waar het gebruikelijk is om zich te bedanken. Dit maakt deel uit van de Deense cultuur.

1. Tak for invitationen! - Bedankt voor de uitnodiging!

2. Tak for mad! - Bedankt voor de maaltijd!

3. Tak fordi du ville se os! - Bedankt dat jij / u ons wilt zien! (Bij de begroeting)

4. Tak for i aften! - Bedankt voor de avond! (Bij het afscheid na een gezamelijke avond)

5. Tak for i aftes! - Bedankt voor de avond van gisteren! (Op de volgende dag)

6. Tak for sidst! - Bedankt voor de laaste keer! (Bij de volgende ontmoeting)

Fasulye

Deens: Jeg synes (Ik vind) - Jeg tror (Ik geloof)

In het Deens is er een inhoudlijk verschil tussen geloven en vinden.

Jeg synes = Ik vind = Ik ben van mening dat...

Jeg tror = Ik geloof = Ik vermoed dat...

Om het verschil duidelijk te maken geef ik wat voorbeelden:

1. JEG SYNES

Den her er flot, synes jeg. - Deze hier is chic, vind ik.
Den skulle du tage, synes jeg. - Deze zou je nemen, vind ik.
Dogmefilm er kedelige, synes jeg. - Een dogmafilm is saai, vind ik.

2. JEG TROR

Den er ikke for dyr, tror jeg. - Deze is niet te duur, geloof ik.
Den er for lang, tror jeg. - Deze is te lang, geloof ik.
Jeg tror ikke, du har tømmermænd. - Ik geloof niet dat je een kater hebt.

Het is maar een subtiel verschille tussen die twee, maar met wat oefening valt het wel te leren.

Fasulye